sobota, 21 listopada 2026

Czy to już czas, by przerwać milczenie?

 


Ze wszech stron docierają do mnie takie słowa:

„Kiedyś to było dobrze! W latach 80. każdy miał trzy sypialnie, kobiety nie pracowały, kredyty miały niskie oprocentowanie, a na wczasy jeździło się trzy razy w roku” – tak mówią niektórzy młodzi ludzie.

A starsi? „Teraz to młodzi mają lekko! Dostęp do mieszkań od ręki, wszystko w sklepach, niania na telefon do dziecka, zakupy pod same drzwi”.

Mam 54 lata. Żyłam w czasach PRL-u, w czasie stanu wojennego, z widmem wojny nuklearnej, którą straszono nas tak bardzo, że tata przygotowywał piwnicę i robił zapasy dla naszej rodziny.

Wyszłam za mąż w latach 90. Przez pierwsze trzy lata po ślubie nie mieliśmy własnego kąta. Dopiero później udało nam się zdobyć mieszkanie w kamienicy, za odstępne. Pod koniec lat 90. na świat przyszło nasze pierwsze dziecko.

Nie powiem Wam, kiedy było lepiej. Każde czasy mają swoje problemy i swoje lęki. Każde pokolenie ma swoje demony.

Czy pokolenie urodzone w latach 30. ubiegłego wieku miało beztroskie życie? Czy pokolenie powojenne miało wyrozumiałych rodziców? A to urodzone w latach 60. i 70., z kluczem na szyi, miało zapewnione bezpieczeństwo emocjonalne i dobrobyt?

Każde pokolenie popełnia błędy, które są w jakiś sposób uwarunkowane sytuacją na rynku pracy, rynku mieszkaniowym, naciskiem społecznym czy obowiązującą modą na wychowywanie dzieci.

Kiedyś, podczas wykładu z pedagogiki, zapamiętałam słowa wykładowcy: „Nie ma pokolenia, które wymyśliłoby idealny system wychowania i edukacji. Każde pokolenie jedynie testuje nowe metody, próbując zmienić to, co robili ich rodzice. Część rozwiązań powiela, a część zmienia zupełnie, często działając po omacku”.

Nie rozumiem tej obecnej wojny. Tego wzajemnego wytykania sobie, kto jest lepszym rodzicem, kto miał trudniejsze dzieciństwo, które pokolenie miało toksycznych rodziców, a które wychowuje życiowe niedojdy.

Podobnie jest ze statusem mieszkaniowym i finansowym. Zanim zaczniemy porównywać, kto miał łatwiej, a kto trudniej, warto spojrzeć na realia, w jakich żyły poszczególne pokolenia. Na zarobki, ceny mieszkań, możliwości ich zdobycia, siłę nabywczą pieniądza. Bo samo stwierdzenie, że kiedyś mieszkania były tańsze, a dziś wszystko jest dostępne w sklepach, niewiele nam mówi o rzeczywistym poziomie życia. Nie wystarczy porównać cen czy wygód. Trzeba jeszcze wiedzieć, ile wysiłku, czasu i wyrzeczeń kosztowało ich zdobycie.

Myślę, że wszystkie czasy i wszystkie pokolenia mają jeden wspólny mianownik – lęk o jutro. Strach przed utratą pracy, przed podjęciem zobowiązań, przed związaniem się z kimś na stałe.

A przecież w każdych czasach marzymy o tym samym: miłości, spokoju i niezależności finansowej.

Podobnie jest z rodzicielstwem. Czy rodzic wychowujący dziecko w 1884 roku zakładał, że będzie je krzywdził? Czy rodzic sto lat później, powielając te same wzorce, robił to z premedytacją? Każdy wychowywał dzieci tak, jak potrafił, na tyle, na ile pozwalała mu wiedza, doświadczenie i rzeczywistość, w której żył. W każdych czasach istniały wypaczenia, patologie i nałogi.

Zawsze istniał też lęk przed tym, „co ludzie powiedzą”. Tyle że kiedyś o naszych głupich decyzjach, błędach czy utracie pieniędzy wiedzieli głównie najbliżsi. Dzisiaj może się o tym dowiedzieć znacznie więcej osób.

Dlatego te wszystkie międzypokoleniowe przepychanki uważam za bezsensowne.

A może problem tkwi jeszcze gdzie indziej? Uważam, że za mało ze sobą rozmawiamy. Za mało pytamy, za mało słuchamy i za mało wiemy o sobie nawzajem.

Sama wielokrotnie odbijałam się od muru tajemnicy, kiedy pytałam rodziców o ich młodość. Ba, kiedy zapytałam mamę o menopauzę, usłyszałam jedynie: „Jak będzie, to się sama dowiesz”.

Mam wrażenie, że od pokoleń żyjemy w epoce milczenia. Każde pokolenie skrywa swoje mniejsze i większe tajemnice, wstydliwe doświadczenia, błędy, porażki i lęki. Często zabiera je ze sobą, zamiast się nimi podzielić z kolejnymi pokoleniami.

A może właśnie o to chodzi? Nie o to, żeby rozliczać poprzednie pokolenia, wytykać im błędy czy udowadniać, że nasze czasy są lepsze. Może warto zacząć ze sobą rozmawiać, opowiadać sobie o tym, jak naprawdę wygląda nasze życie, czego się baliśmy i czego boimy się dzisiaj, czego nie rozumieliśmy i czego nadal nie rozumiemy, a także co zrobilibyśmy inaczej.

Każda epoka ma swoje wyzwania, problemy i radości. Wszystko jest osadzone w konkretnym czasie i nie da się tego po prostu przenieść do innej epoki.

Żeby naprawdę zrozumieć dany czas, trzeba w nim żyć. Ale żeby zrozumieć drugiego człowieka, trzeba chcieć go wysłuchać.

środa, 18 listopada 2026

Czy doba miała kiedyś więcej niż 24 godziny?

 


Dzieci opuściły „gniazdo”, więc przyszedł czas na zmiany w domu i ponowne ułożenie przestrzeni dla naszej trójki. Jednym z punktów na liście były porządki w domowej bibliotece. Świadomie piszę „biblioteka”, a nie „biblioteczka”, bo chyba dziewięć regałów książek zasługuje na tę nazwę. 

Sporo książek zostało rozdanych, sporo pojedzie do książkodzielni. Wśród naszych zbiorów mamy też kilka półek z pamiątkami. Znajdują się tam książki otrzymane w nagrodę, nasze prace dyplomowe, prace kończące różne szkolenia i kursy, a także książki, które mają dla nas wartość sentymentalną.

I właśnie tam znalazłam swoje zapiski z okresu, kiedy otworzyłam próbę na stopień instruktorski ZHR. Był rok 1990. Jednym z zadań było 60 dni pracy nad sobą.

Jaka ja byłam wtedy do bólu krytyczna wobec siebie! Dziś czytam te zapiski i momentami nie mogę uwierzyć, że tak skrupulatnie rozliczałam się z każdego dnia.

Zabawne jest również to, że robiłam to bez Internetu, poradników i całej współczesnej dostępnej wiedzy. Miałam tylko opiekunkę próby. Mieszkała w Krakowie, więc kontaktowałyśmy się głównie listownie, a telefonicznie bardzo sporadycznie. Na początku pojechałam do Krakowa z zarysem mojego planu. Porozmawiałyśmy, zostawiłam go,  gotowy otrzymałam później listem poleconym do domu.

Zadań miałam kilka, ale jednym z nich było właśnie 60 dni pracy nad sobą. Jednym z elementów była organizacja dnia. Wieczorem zapisywałam sobie, co mam do zrobienia następnego dnia, a po jego zakończeniu oceniałam swoje postępy.

Czytam te notatki i przecieram oczy ze zdumienia. Jak ja mogłam tyle zrobić w ciągu jednego dnia?

Uczyłam się w systemie dziennym, prowadziłam drużynę harcerską, chodziłam na spotkania Oazy, opiekowałam się starszą panią z ramienia PCK, pomagałam w domu w porządkach, gotowaniu i zakupach. Nie miałam samochodu, nie byłam nawet jeszcze pełnoletnia – dowód osobisty otrzymałam dopiero pół roku później. Przemieszczałam się komunikacją miejską, pokonując często 15–22 kilometry. A komunikacja w tamtych latach jeździła, jak chciała. Próbę rozpoczęłam w lutym, więc była to jeszcze zima.

Zaskakuje mnie również, jak dużo obowiązków domowych brałam na siebie, pomagając rodzicom.

Moje codzienne plany składały się z kilku, czasem całkiem pokaźnych, punktów do zrealizowania po wyjściu ze szkoły.

Przykładowy dzień:

– pojechać do głównej biblioteki po materiały do referatu,

– oddać książki w innej, rejonowej bibliotece,

– zrobić zakupy,

– wyprać ręcznie mundur (mieliśmy półautomatyczną pralkę i wirówkę, ale mundur prałam ręcznie),

– pojechać do wujka z matematyką (mieszkał po drugiej stronie miasta, około 22 km od mojego domu),

– nauczyć się wiersza.

Inny dzień:

– ugotować obiad,

– zrobić zakupy,

– wyczyścić segment (pamiętacie te meble na wysoki połysk? W mieszkaniu ogrzewanym węglem ich czyszczenie było wyzwaniem),

– posprzątać łazienkę (w łazience był kocioł na ciepłą wodę opalany węglem).

Kolejny:

– zrobić pracę na technologię,

– przepisać zeszyt do gospodarki, bo został zalany,

– przygotować plan zimowiska,

– próba kółka teatralnego.

Jeszcze jeden:

– pójść do Sylwii,

– przygotować plan występu w Domu Włókniarza i oddać go do sekretariatu do zatwierdzenia,

– przygotować się do sprawdzianu z materiałoznawstwa,

– zrobić porządki w swojej szafie.

Mogłabym przepisać tutaj wszystkie 60 dni, ale wiele obowiązków się powtarza, a poza tym dla Was byłoby to w końcu nudne. 

Zdarzało mi się podsumować dzień słowami: „To był straszny dzień” albo „Jestem leniem do potęgi, nie zrobiłam nic”.

A na zakończenie 60 dni napisałam:

„Nie odniosłam 100% sukcesu, muszę dalej pracować nad sobą. Udało mi się przez 45 dni być konsekwentną wobec planu i założeń próby”.

Patrząc na to współcześnie, myślę: czy ja na pewno miałam tylko 24 godziny na dobę? Czy ja w ogóle spałam? Jak ja to wszystko robiłam?

Młodość? Brak rozpraszaczy w postaci telefonu, telewizji i Internetu? Pewnie jedno i drugie miało znaczenie. Nie pamiętam jednak, żebym padała „na twarz” ze zmęczenia. Kochałam to, co robiłam. Dobrze się bawiłam, miałam swoje pasje, ludzi wokół siebie i mnóstwo planów.

Miałam poczucie, że naprawdę żyję – każdego dnia, w każdej godzinie i minucie.

I chyba właśnie to jest dla mnie dzisiaj najciekawsze w tych odnalezionych zapiskach. Nie to, ile rzeczy potrafiłam zmieścić w jednym dniu, ale to, jak bardzo byłam obecna w tym, co robiłam.

I tak powinno być zawsze – żyć pełnią życia, kochać i być kochanym, czuć, że to, co robimy, ma sens i daje nam spełnienie!


Jeśli masz ochotę i parę groszy na zbyciu, możesz zasponsorować mi wirtualną kawę. Obiecuję wypić ją z wdzięcznością :)

niedziela, 8 listopada 2026

Nie odkładajmy życia na jutro, bo nie wiemy, co będzie jutro

 


Patrzę na to, co wydarzyło się w Krakowie, i jest mi po prostu bardzo smutno. Takie chwile uświadamiają mi, jak kruche jest życie i jak często sami odkładamy je na później.

Pamiętacie, jak w 2022 roku rozpadło się moje dotychczasowe życie, kiedy mój mąż uległ poważnemu wypadkowi? W takich chwilach jak ta dzisiaj wszystko do mnie wraca. Wraca też ta niepewność i świadomość, jak niewiele wiemy o tym, co przyniesie nam życie i co czeka na nas za kolejnym „zakrętem”.

Ciągle gdzieś się spieszymy, mamy coś do zrobienia, coś do załatwienia. Wydaje nam się, że na wszystko przyjdzie jeszcze czas. Że zadzwonimy jutro, porozmawiamy przy najbliższej okazji, przeprosimy, podziękujemy, powiemy komuś, że jest dla nas ważny. Tylko że nie zawsze to jutro nadchodzi.

Za bardzo przyzwyczailiśmy się do myśli, że ludzie, których kochamy, po prostu są i będą. Że zawsze będzie kolejna okazja, żeby spędzić razem czas, przytulić, powiedzieć coś miłego albo zwyczajnie pobyć ze sobą.

A przecież życie nie daje nam żadnych gwarancji.

Nie warto czekać na lepszy moment, spokojniejszy dzień czy specjalną okazję. Nie warto też pielęgnować urazów i udawać, że mamy nieskończenie dużo czasu.

Jeśli ktoś jest dla Was ważny, pokażcie mu to. Jeśli za kimś tęsknicie, zadzwońcie. Jeśli chcecie coś powiedzieć, powiedzcie. Nie odkładajcie bliskości na później.

Bo może się okazać, że to właśnie to zwyczajne dzisiaj, które tak łatwo nam umyka, jest czymś, za czym kiedyś będziemy najbardziej tęsknić.



Pochylam głowę w niemym milczeniu nad tą tragedią, pochylam serce w smutku i cieniu nad tym, co się wydarzyło. Pochylam myśli i lęk o jutro, by już nie przyszło tak okrutne…